Την ώρα που η συζήτηση για τη στελέχωση του συστήματος Υγείας παραμένει έντονη σε πανελλαδικό επίπεδο, μια μικρή κοινότητα της Φωκίδας ξεχωρίζει για τη δική της, εντυπωσιακή «παραγωγή» επιστημόνων. Το Ευπάλιο, με πληθυσμό που δεν ξεπερνά τους 800 μόνιμους κατοίκους, έχει αναδείξει διαχρονικά 79 γιατρούς, αριθμός που προκαλεί εντύπωση σε αναλογία με το μέγεθός του.
Το φαινόμενο αυτό δεν είναι πρόσφατο. Αντίθετα, ρίζωσε σε δύσκολες εποχές, όταν η περιοχή ήταν φτωχή, ορεινή και με ελάχιστες υποδομές. Σύμφωνα με μαρτυρίες από την τοπική εκπαιδευτική κοινότητα, οι οικογένειες επένδυαν στην εκπαίδευση των παιδιών τους ως διέξοδο από τη σκληρή καθημερινότητα και την ανασφάλεια της ζωής στην ύπαιθρο του περασμένου αιώνα. Η πρόσβαση στο ρεύμα, που ήρθε μόλις το 1965, είναι ενδεικτική των συνθηκών.
Καθοριστικό ρόλο φέρεται να έπαιξε και η παρουσία καταξιωμένων γιατρών με καταγωγή από το Ευπάλιο, οι οποίοι δραστηριοποιήθηκαν στην Αθήνα και στήριζαν έμπρακτα τους συγχωριανούς τους, ενισχύοντας το πρότυπο και την επιθυμία των νεότερων να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο.
Ωστόσο, η ειρωνεία είναι εμφανής σήμερα: παρά τη μακρά παράδοση στην ιατρική επιστήμη, οι κάτοικοι του χωριού δεν διαθέτουν μόνιμη ιατρική κάλυψη στην περιοχή τους. Για βασικές ανάγκες απευθύνονται στο Κέντρο Υγείας Ναυπάκτου, ενώ για σοβαρότερα περιστατικά μετακινούνται σε μεγαλύτερα νοσοκομεία, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε χρόνο και ταλαιπωρία.
Έτσι, το Ευπάλιο παραμένει ένα ξεχωριστό εκπαιδευτικό παράδειγμα, αλλά και μια χαρακτηριστική αντίθεση της ελληνικής περιφέρειας.
