Η Ολλανδία δεν διακήρυξε ποτέ μια θεαματική μεταρρύθμιση. Κι όμως, εδώ και χρόνια έχει «αγκαλιάσει» στην πράξη την τετραήμερη εργασία. Με μέσο όρο 32,1 ώρες την εβδομάδα —τον χαμηλότερο στην ΕΕ— οι Ολλανδοί δείχνουν ότι η ευημερία δεν προϋποθέτει εξαντλητικά ωράρια. Το BBC εξετάζει τι κρύβεται πίσω από αυτή τη στροφή και αν μπορεί να διατηρηθεί.
Στην καρδιά της αλλαγής βρίσκεται η ισορροπία ζωής και δουλειάς. Ο Gavin Arm, συνιδρυτής της Positivity Branding στο Άμστερνταμ, εξηγεί ότι η απόφαση για 32 ώρες χωρίς μείωση αποδοχών δεν ήταν «παραχώρηση», αλλά επένδυση: «Δουλεύουμε πιο έξυπνα, όχι πιο σκληρά». Η εταιρεία, όπως και άλλες, περιόρισε συσκέψεις και επαναπροσδιόρισε προτεραιότητες. Στη Nmbrs, η Marieke Pepers βλέπει μείωση αναρρωτικών αδειών και αύξηση διατήρησης προσωπικού. Η έμπνευση, λέει, έρχεται όταν «αδειάζει» το μυαλό.
Τα μακροοικονομικά στοιχεία ενισχύουν την εικόνα: υψηλό ΑΕΠ ανά κάτοικο, ισχυρή παραγωγικότητα. Όμως ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί: τα τελευταία 15 χρόνια η παραγωγικότητα δεν αυξάνεται με τον ίδιο ρυθμό. Με γηράσκοντα πληθυσμό και περιορισμένη προσφορά εργασίας, η χώρα θα χρειαστεί είτε περισσότερους εργαζόμενους είτε μεγαλύτερη απόδοση ανά ώρα.
Ιδιαίτερο ρόλο παίζει η εκτεταμένη μερική απασχόληση — σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι. Οι φορολογικές δομές και οι μισθοί καθιστούν τις επιπλέον ώρες λιγότερο ελκυστικές, οδηγώντας πολλά νοικοκυριά να «ανταλλάσσουν» εισόδημα με χρόνο. Το χάσμα φύλου παραμένει: πάνω από τις μισές γυναίκες εργάζονται part-time. Η πρόσβαση σε προσιτή παιδική φροντίδα και οι κοινωνικές αντιλήψεις αποτελούν εμπόδια.
Τα συνδικάτα, όπως η FNV, υποστηρίζουν ότι «μία μέρα λιγότερη» μπορεί να σημαίνει περισσότερη ενέργεια, καλύτερη υγεία και εντέλει υψηλότερη παραγωγικότητα. Για κλάδους με ελλείψεις, η τετραήμερη εβδομάδα ίσως γίνει πλεονέκτημα προσέλκυσης.
Η ολλανδική εμπειρία αμφισβητεί το δόγμα «περισσότερες ώρες = περισσότερη ανάπτυξη». Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν λειτουργεί, αλλά αν αντέχει στον χρόνο. Και, όπως λέει ο Arm, αν τελικά μας κάνει πιο ευτυχισμένους.
